Advert
Advert
Şanghay beşlisine dâhil olmanın askeri ve stratejik boyutu
Ertuğrul MAT

Şanghay beşlisine dâhil olmanın askeri ve stratejik boyutu

Şanghay İşbirliği Örgütü , Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından 1996 yılında kurulmuş ve ilk toplantısını Şanghay’da yaptığı içinde , o günden bugüne "Şanghay Beşlisi" olarak anıla gelmiştir.

 Bu örgüt 2001'de Özbekistan'ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarmıştır

 Afganistan, Hindistan, İran, Pakistan, Moğolistan örgütün 'Gözlemci üyeleri'dir.

Belarus, Türkiye ve Sri Lanka ise, örgütün “diyalog” ortaklarıdır.

Putin’in  2007 ‘de Bişkek’te "Tek kutuplu dünya kabul edilemez" çıkışıyla "Şanghay Beşlisi"  yeni bir küresel güç olmak iddiasını kazanmış, yıllar içinde de,  askerî açıdan NATO’ya,  ekonomik açıdan Avrupa Birliğine meydan okuyacak şekilde gelişme yoluna girmiş, 2007’de Ural dağlarında yaptığı askeri tatbikatla da, NATO’ya  “bizi dikkat al” mesaj vermiş ve Özbekistan’daki Amerikan askeri üslerinin kapatılmasını temin etmekle de” Asya bizden sorulur” demiştir.

Türkiye PKK ‘ ya silah satışları dolayısıyla NATO üyesi bazı ülkelere, PKK ile savaşta ise gerekli desteği alamadığı için de kurumsal NATO’ya kırgındır.

Türkiye’nin ,Stalin’in Boğazlar, Kars ve Ardahan politikaları yüzünden 1952’de çıktığı NATO yolculuğu, Rusya ile dostluk kurması ve Şanghay 5'lisine dahil olması ile önemini kaybedebilir.

Güneydoğu ve güneyde cereyan eden savaşta ve  bu bölgedeki müstakbel yeni oluşumlarda, Amerikan’ın ve dolayısıyla NATO’nun terörist olarak vasıflandırdığımız Kürt gruplarla işbirliğinde ısrar etmesi, bu  yeni arayışı, kitlelere haklı gösterebilir.

Ayrıca, gelişmekte olan Türk harp sanayi, NATO’ya üye olmak ve  NATO’da üye kalmak heyecanını kaybetmiş   bir Türkiye’de, füze yapımında Çin’le, füze savunmaları sistemleri konusunda  Rusya’yla işbirliği yapmak şansını bulabilir.

O zaman, bu sistemlerin NATO savunma sistemleri ile uyumlu olup olmaması da önemini kaybedebilir.

Şanghay Beşlisi’ne dahil olunursa, Kürtlerin  dört ülkeden, Suriye, Irak, İran ve Türkiye’den toprak koparıp,  bir devlet kurna hayalleri, sadece kuzey Irak’ta küçük özerk , fakat Irak federatif yapısına bağlı bir oluşumla sona erebilir.

Elbette, Suriye’nin toprak bütünlüğüne önem veren Rusya, Esad’la Türkiye’nin barışmasını temin edecek, Irak’ın kuzeyinde teşekkül ettirilmeye çalışılan Kürt kantonları, Esad’ın otoritesi altında uysallaşacaklardır.

Bu az bir kazanım değildir.

Şanghay Beşlisi’ne dahil olmanın askeri ve stratejik görümünü kısaca özetledikten sonra ,yarın bu oluşuma üye olmanın ekonomik boyutu ve insan hakları açısından  değerlendirmesini yapacağız.

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500